Co poza tym?

Mały człowiek, mały problem? – „POMNIEJSZENIE” reż. A. Payne

„Kiedy śmierć jest blisko, zaczyna się uważnie patrzeć na świat”. Te słowa jednej z głównych bohaterek obrazu Alexandra Payne’a w sposób lapidarny, choć trafny, oddają ideę przyświecającą filmowi. Pomniejszenie to bowiem kino, które w stosunkowo lekkiej formie mówi o sprawach istotnych i trudnych, starając się wywrzeć wpływ na odbiorcę. Świat, silnie jak nigdy dotąd, sygnalizuje nam, że droga, którą jako gatunek kroczymy, wiedzie donikąd i należy z niej jak najszybciej zawrócić. Czy uda nam się uniknąć ostatecznej zagłady? Czy istnieje jedna, właściwa droga przeciwdziałania katastrofie? Czy homo sapiens powinien przetrwać?

Pomniejszenie, mające swoją premierę latem 2017 roku, to obraz innowacyjny – nie tyle w formie, co w treści. Reżyser prezentuje nam wizję świata, w którym istnieje możliwość proporcjonalnego zmniejszenia człowieka do wysokości kilkunastu centymetrów. Miałaby to być odpowiedź na przeludnienie, które stanowi źródło największych problemów świata oraz ludzkości (zmiany klimatyczne, niedobór żywności czy wody pitnej). Na świecie powstają kolejne metropolie dla „małych”. Na zamieszkanie w jednej z nich decyduje się małżeństwo Safranków (Kristen Wiig oraz Matt Damon), którzy szukają dla siebie lepszego życia. Na miejscu bohater, grany przez Matta Damona, poznaje ekscentrycznego Dusana (Christoph Waltz) oraz pewną Wietnamkę, która zabiegowi pomniejszenia poddana została wbrew swojej woli (w tej roli genialna Hong Chau). Wspomniana dwójka odmienia nie tylko życie Paula Safranka, ale również jego sposób postrzegania świata.

Trudno ocenia się taki film. Można o nim pisać z różnych perspektyw. Patrząc na Pomniejszenie czysto fabularnie, jako kreację alternatywnego świata, trzeba ten obraz pochwalić za wspomnianą już wcześniej innowacyjność oraz świeżość spojrzenia. Z drugiej strony docenić należy warstwę pozafabularną, która dostarcza wielu intelektualnych bodźców, mogących stanowić punkt wyjścia do dalszych rozważań nad kwestią klimatu, ekologii oraz kondycji człowieka. Należy w końcu ocenić bohaterów oraz rozwiązania problemów przez nich proponowane. Nie są one możliwe do odtworzenia w realnym świecie, ale mogą stanowić podwaliny pod refleksję nad systemem powiązań w jakim tkwimy.

Zabieg pomniejszenia, pomimo swojej niebagatelnej roli w kwestii przeciwdziałania katastrofie klimatycznej, to przede wszystkim sposób na wzbogacenie się. Twórcy filmu postawili na prosty przelicznik, gdzie za zmniejszeniem rozmiaru człowieka oraz ilością konsumowanych przez niego produktów, idzie również zmniejszenie cen tychże. Jest to zatem okazja, by ze średniozamożnego człowieka stać się bogaczem opływającym w dostatki. Wizja to niezbyt ambitna i nade wszystko naiwna, ale kiedy lepiej poznamy „krainy luksusu”, jak nazywa je jeden z bohaterów, szybko okaże się, że utopia kreowana przez twórców Pomniejszenia ma swoje granice. Wystarczy przejechać przez tunel, by znaleźć się w dzielnicy biedy, co każe nam pamiętać, że konstrukt, jakim jest społeczeństwo i jego hierarchia to coś, w czym jesteśmy niezwykle mocno zakorzenieni. Tak samo zresztą jak w konsumpcji, która w świecie „mniejszych” jest wszechobecna. Zdaje się ona zaprzeczać samej idei pomniejszania, bo choć mniejsza, to przecież w dalszym ciągu stanowiąca echo największych przewin „dużego” świata.

„Mało udany z nas gatunek” – tak ludzkość podsumowuje dr Jurgen, odpowiedzialny za wynalezienie serum zmniejszającego. Według badacza, brakuje nam pokory, by móc odpowiedzialnie budować nasz świat w zgodzie z prawami natury. Jak mówi: „Przyroda rzeźbi kawałek po kawałku, niespiesznie, przez tysiące lat”, człowiek zaś nie jest tak cierpliwy, pragnie wykorzystać(!) dany mu czas jak najefektywniej. Twórcy filmu zdają się jednak dystansować do tej postawy. Obraz Payne’a zostawia nas z myślą, że nie warto uciekać od odpowiedzialności, chować głowy w piasek – należy zakasać rękawy i czynić świat lepszym na tyle, na ile możemy. To, że nie zmienimy biegu historii? Być może, ale zawsze możemy zmienić jedno, konkretne życie – a to już bardzo wiele!

Film do obejrzenia na NETFLIXIE!

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *